जागतिक महिला दिन स्पेशल: महिलांना ‘मतदानाचा अधिकार’ देणारा जगातील पहिला देश कोणता? तुम्हाला उत्तर माहितीये का? पाहा रंजक इतिहास!

दरवर्षी 8 मार्च रोजी आपण ‘International Women’s Day’ (जागतिक महिला दिन) मोठ्या उत्साहात साजरा करतो. महिलांच्या कर्तृत्वाला सलाम करण्यासाठी हा दिवस महत्त्वाचा आहे. पण तुम्हाला माहीत आहे का, की एका काळी महिलांना मतदानासारखा मूलभूत अधिकार मिळवण्यासाठी सुद्धा मोठा संघर्ष करावा लागला होता? आज आपण ज्या लोकशाहीचा अभिमान बाळगतो, त्यामध्ये महिलांना सहभागी करून घेणारा जगातील पहिला देश कोणता? या प्रश्नाचे उत्तर वाचून तुम्हीही थक्क व्हाल!

न्यूझीलंड: महिलांना मतदानाचा अधिकार देणारा पहिला देश (1893)
जगाच्या नकाशावर महिलांना सन्मानाने मतदानाचा अधिकार देण्याचा मान ‘New Zealand’ या देशाला जातो. 19 सप्टेंबर 1893 रोजी न्यूझीलंडमध्ये ‘Electoral Act’ वर स्वाक्षरी झाली आणि इतिहासाने कूस बदलली. या क्रांतीमागे ‘Kate Sheppard’ या रणरागिणीचा मोठा वाटा होता. त्यांनी आपल्या सहकाऱ्यांच्या मदतीने लाखो महिलांच्या स्वाक्षऱ्या गोळा करून सरकारवर दबाव निर्माण केला होता. जरी न्यूझीलंडने मतदानाचा अधिकार दिला असला, तरी महिलांना निवडणूक लढवण्याचा अधिकार मिळण्यासाठी मात्र 1919 पर्यंत वाट पाहावी लागली होती.

भारतात महिलांना मतदानाचा अधिकार कधी मिळाला?
भारताचा इतिहासही या बाबतीत खूप रंजक आहे. ‘Indian Women’s Voting Rights’ बाबत बोलायचे झाले तर, ब्रिटिश राजवटीत 1921 मध्ये मद्रास आणि बॉम्बे प्रेसिडेन्सीमध्ये ठराविक निकषांवर महिलांना मर्यादित मतदानाचा अधिकार मिळाला होता. परंतु, खऱ्या अर्थाने ‘Universal Adult Suffrage’ (प्रौढ मताधिकार) भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतरच लाभला. 26 जानेवारी 1950 रोजी जेव्हा भारताचे संविधान लागू झाले, तेव्हा डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकरांनी जात, धर्म किंवा लिंग असा कोणताही भेदभाव न ठेवता प्रत्येक प्रौढ महिलेला मतदानाचा अधिकार बहाल केला. पाश्चात्य देशांच्या तुलनेत भारताने अत्यंत वेगाने हा अधिकार आपल्या लेकींना दिला होता.

इतर देशांची स्थिती आणि International Women’s Day चे महत्त्व
तुम्हाला वाचून आश्चर्य वाटेल की, अमेरिका (1920) आणि ब्रिटन (1928) सारख्या प्रगत देशांनी सुद्धा न्यूझीलंडच्या खूप उशिरा महिलांना मतदानाचा अधिकार दिला. ‘International Women’s Day 2025’ ची थीम ‘Accelerate Action’ अशी आहे, जी लिंग समानतेसाठी वेगाने कृती करण्यावर भर देते. केवळ मतदानच नाही, तर आज महिला प्रत्येक क्षेत्रात तंत्रज्ञान (Technology) आणि विज्ञानामध्ये मोठी झेप घेत आहेत. हा दिवस आपल्याला त्या संघर्षाची आठवण करून देतो ज्यातून आजची आधुनिक महिला घडली आहे.

महिलांच्या या प्रवासाने जगाला दाखवून दिले की, जेव्हा संधी मिळते तेव्हा त्या इतिहास घडवू शकतात. आज आपण मतदानाच्या अधिकाराचा वापर करून आपली लोकशाही अधिक बळकट करू शकतो. मित्रांनो, तुम्हाला काय वाटते, आजच्या काळात महिलांना सर्वच क्षेत्रात समान संधी मिळतेय का? तुमचे मत आम्हाला कमेंट्समध्ये नक्की कळवा आणि ही माहिती शेअर करायला विसरू नका!